DIETA LEKKOSTRAWNA

Coraz większa zachorowalność społeczeństwa na tak zwane choroby cywilizacyjne, pokazuje jak istotna w życiu każdego z nas, jest odpowiednia, zbilansowana dieta wpływająca bezpośrednio na dobrą jakość życia. Któż z nas nie pragnie zachować jak najlepszego stanu zdrowia do późnych lat? Celem żywienia ogółem, jest zapewnienie organizmowi jak najlepszego wzrostu, prawidłowego rozwoju psychicznego oraz utrzymanie dobrego stanu zdrowia poprzez dostarczenie wszystkich niezbędnych składników budulcowych oraz odżywczych. W przypadku diety lekkostrawnej żywienie nie może obciążać chorego narządu. Należy wyeliminować wszystkie produkty, które mogą przyczynić się do pogorszenia stanu zdrowia. Wszystkie posiłki w diecie powinny być łatwo przyswajalne przez organizm (łatwo ulegać trawieniu w przewodzie pokarmowym). Zapotrzebowanie na poszczególne grupy składników (węglowodany, białka, tłuszcze) powinno być takie samo jak w diecie podstawowej, zróżnicowane oczywiście w zależności od wieku, płci, masy ciała, aktywności fizycznej i stanu zdrowia Należy skupić się na odpowiednim doborze składników do naszego menu oraz odpowiednio dobrać metody obróbki pokarmowej. Dominujące w naszej kuchni stają się technikach kulinarnych, które zmniejszają zawartość włókna pokarmowego w produktach roślinnych oraz sprawiają, że błonnik pokarmowy mniej drażni przewód pokarmowy.

Najczęstszymi chorobami w których chorym zaleca się stosowanie diety lekkostrawnej jest nadciśnienie tętnicze krwi, miażdżyca, choroby serca, nowotwory (jelita grubego, prostaty, gruczołu piersiowego, krokowego), cukrzyca, otyłość, stany zapalne błony śluzowej żołądka, owrzodzenia żołądka oraz dwunastnicy, zespół jelita drażliwego, infekcje przebiegające z wysoką gorączką (zapalenie płuc, grypa, angina, choroby zakaźne), po zabiegach, okres rekonwalescencji, złe samopoczucie, brak apetytu, podeszły wiek. Dieta lekkostrawna bardzo często stosowana jest tymczasowo do momentu gdy zostanie ustalona właściwa dieta dla danego pacjenta.

Dieta lekkostrawna stosowana jest najczęściej w schorzeniach funkcjonowania narządów i pracy układu pokarmowego, dlatego potrawy spożywane przez chorych nie powinny go obciążać. Zalecane jest wyłączenie z diety potraw, które zawierają znaczne ilości błonnika pokarmowego. Należy zaznaczyć, że całkowita eliminacja błonnika również nie jest wskazana z uwagi na jego korzystny wpływ na po posiłkowe stężenie kwasu solnego w żołądku, wchłanianie wody, rozluźnianie mas kałowych a w efekcie zapobieganie powstawaniu zaparć. Produktami, które zawierają błonnik mniej drażniący są: dojrzałe owoce, młode, delikatne warzywa, roztarte warzywa i owoce oraz rozdrobnione produkty zbożowe.

Chcąc wprowadzić dietę lekkostrawną do naszego jadłospisu powinniśmy kierować się kilkoma zasadami. Po pierwsze, rezygnujemy z obfitych posiłków. Zjadamy najlepiej 6 razy na dobę, małe porcje. Większa częstotliwość powoduje mniejsze wahania średniej kwasowości treści żołądkowej. Pierwszy posiłek zjadamy około 30 minut po wstaniu z łóżka. Kolejne posiłki rozkładamy regularnie co dwie, trzy godziny. Ostatni posiłek spożywamy na około 2-3 godziny przed pójściem spać. Po drugie pamiętajmy, że białko ma zdolność do neutralizowania kwasu solnego. Z uwagi na ten fakt powinniśmy zwiększyć jego ilość w diecie nawet do 1,5g/kg n.m.c. (zależnie od wieku, płci itp.) Dostarczajmy je głównie w formie tzw. białek pełnowartościowych czyli takich, które zawierają wszystkie aminokwasy egzogenne (takie, których organizm nie jest w stanie sam sobie wytworzyć) w odpowiednich proporcjach. Są to np.: jaja, chude mięso, ryby, ser twarogowy). Po trzecie uważajmy na tłuszcze, a raczej wybierajmy tłuszcze świadomie. Niepodważalne jest, że tłuszcze ułatwiają odczuwanie smaku, przełykanie oraz hamują wydzielanie soku żołądkowego. Stanowią również źródło witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A,D,E,K), wpływają na stan skóry, włosów czy układ krążenia. Są niezbędne do budowy błon komórkowych, zapobiegają miażdżycy, nadciśnieniu itd. Zalety spożywania tłuszczu można by wymieniać długo. W diecie lekkostrawnej najistotniejsze jest to jaki rodzaj tłuszczu wybierzemy. Zalecany jest olej sojowy, słonecznikowy, kukurydziany. Dopuszczalne jest również świeże masło oraz śmietanka. Kolejną zasadą, którą powinniśmy wprowadzić w życie jest dobór odpowiednich węglowodanów. Węglowodany powinny pokrywać w naszej diecie około 50%-65% dziennego zapotrzebowania na energię. Najważniejsze jest, aby wybierać produkty zbożowe z wysokiego przemiału, pieczywo typu graham, ziemniaki, gotowane warzywa i owoce. Rezygnujemy z surowych warzyw i owoców a niedobory witaminowe z powodzeniem możemy uzupełniać świeżymi sokami warzywnymi czy owocowymi. Na początku stosowania diety soki możemy rozcieńczać mlekiem lub przegotowaną wodą.

W przypadku np. refluksu należy wyeliminować z diety alkohol oraz papierosy. Zabronione jest również picie kawy, mocnej herbaty oraz gazowanych napojów. Sól należy ograniczyć do około 1łyżeczki na dobę. Unikamy również ostrych przypraw (pieprz, chili, curry, musztarda, ocet, ketchup, kminek). Zalecane są takie przyprawy jak pietruszka, koper, rozmaryn, majeranek, lubczyk, tymianek, bazylia, cynamon, czy sok z cytryny.

Pamiętajmy, aby posiłki przygotowywać w taki sposób, aby straty witamin były jak najmniejsze. Wykluczone zostaje tradycyjne smażenie na tłuszczu. Najkorzystniejsze pod względem zachowania wartości odżywczych jest: gotowanie na parze, w wodzie, gotowanie w folii, pergaminie, naczyniu żaroodpornym lub duszenie bez wcześniejszego podsmażania. Zalecane jest spożywanie jak największej ilości produktów sezonowych. Ogromne znaczenie ma również sposób przechowywania jedzenia. Należy pamiętać o odpowiednich pojemnikach i temperaturze.

PRODUKTY WSKAZANE

Produkty zbożowe: pieczywo jasne, pieczywo typu graham (w ograniczonych ilościach), suchary, kasza manna, kasza jęczmienna, kasza krakowska, ryż biały, drobne makarony pszenne, grubsze kasze przetarte przez sito.

Mleko i produkty nabiałowe (w tym jaja): jogurt, kefir, chudy ser, sery homogenizowane, jaja na miękko, jajecznica na parze, omlet.

Mięso, ryby: kurczak, indyk, chuda wołowina, cielęcina, dorsz, pstrąg, mintaj, szczupak, sandacz, leszcz, chude wędliny.

Tłuszcze: świeże masło, słodka śmietanka, olej rzepakowy, słonecznikowy, oliwa z oliwek, kukurydziany, sojowy.

Węglowodany (ziemniaki, owoce, cukry, warzywa): ziemniaki gotowane, tłuczone; owoce dojrzałe: jabłka, banany, truskawki, morele, pomarańcza; warzywa:kalafior, dynia, szpinak, marchew, zielony groszek (młody), surowe: sałata, starta marchew, pomidory bez skóry; cukry, dżemy bez pestek, miód.

Zupy: kleiki, zupy mleczne, przetarte owocowe lub warzywne, ziemniaczane, jarzynowe.

Desery: kisiele, budynie, galaretki, biszkopty, ciasta drożdżowe, sernik na zimno (podany w temperaturze pokojowej)

Przyprawy: tylko łagodne (pietruszka, koper, rozmaryn, majeranek, lubczyk, tymianek, bazylia, cynamon, sok z cytryny)

 

PRODUKTY PRZECIWWSKAZANE

Produkty zbożowe: pieczywo razowe żytnie, razowe pszenne, grube kasze, grube makarony

Mleko i produkty nabiałowe (w tym jaja): sery żółte, sery topione, sery pleśniowe, ser feta, ser typu fromage, jaja smażone oraz gotowane na twardo.

Mięso, ryby: baranina, wieprzowina, gęś, kaczka, tłuste wędliny, tłuste ryby (gdy są źle tolerowane), pasztety, ryby wędzone, konserwy rybne oraz mięsne.

Tłuszcze: smalec, twarde margaryny, śmietana, boczek.

Węglowodany (warzywa, ziemniaki, owoce, cukry, strączki): warzywa:papryka, cebula, szczypior, warzywa kapustne, rzodkiewka, warzywa konserwowane i smażone; ziemniaki: frytki, placki ziemniaczane, ziemniaki smażone, chipsy; owoce: gruszki, śliwki, owoce suszone, orzechy; wszystkie strączki; cukry: chałwa, czekolada, słodycze, kakao.

Zupy: zaprawiane zasmażką, zagęszczane śmietaną, masłem, kapuśniak, grochowa, fasolowa.

Desery: naleśniki, racuchy, torty, ciasta, pączki, kruche ciasta, ciasteczka z kremem.

Przyprawy: ocet, pieprz, papryka, musztarda, kostki rosołowe.

https://dane.ptsr.org.pl/files/20170508_093911/smexpress46.pdf